Naar de inhoud

HandsSee

Delen
Taal: Nederlands

HandsSee voelgids

Wat is een HandsSee voelgids

Bij een tactiele tekening van driedimensionale dingen en levende wezens, foto's en kunst hoort ALTIJD toelichting, die

De HandsSee voelgids kan gelezen worden door de lezer of gebruikt worden als checklist door een ziende begeleider, bijvoorbeeld een rondleider, (museum)docent, ouder of ander familielid, vriend of vriendin.

Waarom is uitleg nodig

Lijnen, vormen, texturen en punten moeten betekenis krijgen.

Hoeveel uitleg is nodig

Dat hangt af van de voorkennis en leeservaring van de lezer van de tactiele tekening. Als je een voelgids schrijft voor publiek waarvan je niet weet hoeveel voorkennis en leeservaring het heeft, moet je dus zo schrijven, dat iedereen eruit kan halen wat hij/zij nodig heeft.

Voorkennis

Voorkennis maakt het lezen van tactiele tekeningen gemakkelijker. Als je dingen kunt herkennen en/of weet wat je kunt verwachten zijn lijnen en vormen enz. gemakkelijker te identificeren. Voorkennis heeft betrekking op:

Leeservaring

Het laatste voorbeeld bij voorkennis kun je ook onder 'leeservaring' scharen. Hier bedoelen we 'ervaring in het lezen van tactiele afbeeldingen'; is iemand bedreven in het 'discrimineren' (= onderscheiden) van verschillende vormen, texturen en lijnen? En:

Wat voor uitleg is nodig

Wat wil je lezer weten? Wat weet hij al? Hier is een checklist:

  1. wat is het origineel (en: waar is het van gemaakt, wat doet het, waar dient het voor e.d.)
  2. wie heeft het gemaakt of hoe is het tot stand gekomen?
  3. waar is het representatief voor en/of is dit iets unieks?
  4. hoe ziet het origineel er precies uit?
  5. wat wil deze tactiele tekening precies duidelijk maken?
  6. gids voor de vingers (de kern; de eigenlijke voelgids).
  7. tips om andere zintuigen in te zetten en/of doetips om het onderwerp beter en vanuit andere perspectieven te leren kennen
  8. verschillen: wat is weggelaten of wat is toegevoegd in de tactiele tekening; en waarom?

Grofweg zijn dit de paragrafen in een voelgids. Hun titel, lengte en soms ook volgorde kan echter verschillen, afhankelijk van het onderwerp.

Hoe neemt de lezer de uitleg tot zich?

Op de tactiele tekening wordt een QR-code en/of link geplaatst die leidt naar de betreffende voelgidsen op een met screenreaders goed toegankelijke webpagina. De lezer kan die digitaal lezen, eventueel met tekst naar spraa. Ziende begeleiders kunnen zoals gezegd de voelgids als checklist gebruiken en de toelichting op maat maken: alleen dat eruit halen wat nodig is en gebruik maken van de voorkennis en toespitsen op het leesniveau van de lezer.

Waarom verschillen uitleggen?

Veel kun je niet tekenen; dat moet de lezer erbij denken: kleur, materiaal, enzovoort. Vaak moet je details weglaten of meer ruimte tussen onderdelen laten in een tactiele tekening om hem snel en foutloos leesbaar te houden. Dat moet je benoemen; het gaat er immers om dat de lezer zich een goede mentale representatie van het origineel kan vormen.

Waar verschillen uitleggen.

Meestal leg ik deze verschillen uit in de Gids voor de vingers. Maar ik houd ook rekening met de ziende begeleiders; ook zij zijn vaak niet geoefend in het werken met tactiele afbeeldingen; zij vertrekken vanuit de ziende versie. Voor hen is het goed te weten dat - en waarom - de tactiele tekening veel meer is dan het voelbaar maken van lijnen en vormen uit het origineel. Dat benadruk ik nog even onder het kopje Verschillen in de voelgids.

Tot slot

Heb je tips om de of een bepaalde HandsSee Voelgids te verbeteren? Graag! Stuur je bevindingen of tips via het contactformulier. Mijn dank is groot!